Sosyal güvenlik mevzuatına göre, prim günü normal emeklilik için yeterli olmayanlar daha az prim günüyle ancak daha geç yaşta emekli olabilirler. Eksik prim günüyle emeklilik koşulları sigortalı çalışmaya başlama tarihine göre ve sigortalılık statüsüne göre değişir. Peki kimler eksik prim günüyle emekli olabilir? Yüz tanıma sistemi ile mesai takibi yapılabilir mi? Cezaevlerindeki atölyelerde çalışanlar için yapılan sigorta emekliliğe sayılır mı? Ahmet Kıvanç, Habertürk okurlarının sorularını yanıtladı

Ahmet Kıvanç Yanıtladı: Eksik Primle Emeklilik Şartları Neler? Mesaide Yüz Tanıma Yasal mı?

Sosyal güvenlik ve iş hukuku dünyasının merak edilen başlıkları Habertürk Yazarı Ahmet Kıvanç’ın köşesinde masaya yatırıldı. Okurlardan gelen soruları yanıtlayan Kıvanç; eksik prim günüyle (kısmi) emeklilik formüllerini, iş yerlerinde tartışma yaratan yüz tanıma sisteminin yasal boyutunu ve cezaevi atölyelerindeki sigortalılık süresinin emekliliğe etkisini tüm detaylarıyla açıkladı.
Sosyal güvenlik mevzuatında normal emeklilik için prim günü yetmeyen vatandaşlar, daha az prim günüyle ancak daha geç yaşta "kısmi emeklilik" hakkından yararlanabiliyor. Ahmet Kıvanç, sigorta başlangıç tarihi ve statüye göre değişen bu hakların yanı sıra KVKK ve cezaevi sigortasına dair gri alanları aydınlattı.

1. Eksik Prim Günüyle (Kısmi) Emekli Kimler Olabilir?

Kısmi emeklilikte kilit nokta, sigortalı olarak ilk kez işe başlanılan tarihtir. Kıvanç, dönemlere göre şartları şu şekilde özetledi:
- 8 Eylül 1999 Öncesi İşe Başlayanlar (SSK): 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 prim günü ve kademeli yaş şartını (kadınlarda 50-58, erkeklerde 55-60 yaş) yerine getirenler eksik primle emekli olabilir. EYT yasasıyla birlikte bu gruptakiler için yaş şartı duruma göre esnetilmiştir.
- 8 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 Arası İşe Başlayanlar: Bu dönemde ilk defa sigortalı olan SSK'lılar için 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 prim günü gerekir. Yaş şartı ise kadınlarda 58, erkeklerde 60'tır.

1 Mayıs 2008 Sonrası İşe Başlayanlar: Kademeli sistem devrededir. Tam emeklilik günü yetmeyenler 5400 prim günü ile kısmi emekli olabilirler. Ancak emeklilik yaşı, 5400 günün tamamlandığı tarihe göre kadınlarda 61-65, erkeklerde 63-65 yaşa kadar uzayabilir.
- Bağ-Kur ve Emekli Sandığı: Bu statüdekiler için de 8 Eylül 1999 öncesi girişte **5400 prim günü (15 yıl)** ile kısmi emeklilik hakkı tanınmaktadır.

2. Yüz Tanıma Sistemi ile Mesai Takibi Yapılabilir mi?

Çalışanların en çok şikayet ettiği konulardan biri olan biyometrik veri takibine dair Ahmet Kıvanç, Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK) kararlarına dikkat çekti:
- Yasal Değil, KVKK Engeli Var: KVKK kararlarına göre, iş yerlerinde mesai takibi amacıyla yüz tanıma, parmak izi veya avuç içi tarama gibi biyometrik veri sistemlerinin kullanılması "ölçülülük" ilkesine aykırıdır. Kurul, personelin mesai takibinin şifreli kart, PIN kodu, RFID/NFC kartlar veya geleneksel imza föyleri gibi kişisel verileri daha az ihlal eden alternatif yollarla yapılması gerektiğini belirtmektedir. Dolayısıyla işverenin zorunlu yüz tanıma dayatması yasal olarak kusurludur.

3. Cezaevi Atölyelerindeki Sigorta Emekliliğe Sayılır mı?

Ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülerin cezaevi bünyesindeki atölyelerde çalıştırılması durumunda adlarına sigorta primi yatırılmaktadır. Ancak Kıvanç, bu sigortanın niteliğine dair önemli bir uyarıda bulundu:
- Sadece Kısa Vadeli Sigorta Kolları: Cezaevinde çalışanlar adına yatırılan primler, "iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortası" gibi kısa vadeli sigorta kollarını kapsar.
- Emekliliğe Sayılmaz: Bu süreçte "uzun vadeli sigorta kolları" olan yaşlılık, malullük ve ölüm aylığı primleri yatırılmadığı için, cezaevi atölyesindeki çalışmalar emeklilik prim gün sayısına eklenmez ve sigorta başlangıcı olarak kabul edilmez.
- Borçlanma İmkanı Yok: Kanunda, çıraklık veya stajda olduğu gibi cezaevi çalışma sürelerinin sonradan geriye dönük borçlanılarak uzun vadeli prime dönüştürülmesine ilişkin bir düzenleme de bulunmamaktadır.