Surrey Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir projede ısıya maruz kaldığında gaza dönüşen, soğutulduğunda ise eski formuna ulaşabilen yeni nesil bir plastik türü geliştirdi. Bu malzeme; geleneksel plastiklerin aksine, hem kararlı davranabilen hem de düşük sıcaklıklarda kolayca geri dönüştürülebilen bir malzeme olarak sunuluyor.
Geleneksel plastiklerin kimyasal geri dönüşümü için genellikle 150-200 santigrat derece gibi yüksek sıcaklıklara ve geri kazanılan malzemenin tekrar plastiğe dönüştürülmesi için ek kimyasal uygulamalar gerekirken bu malzeme sadece 90 derece gibi düşük sıcaklıklarda bile çözünebiliyor.
Kimyasal tasarım sürecinde araştırmacılar, biyolojik bir molekül olan lipoik asidin çekirdeğini (1,2-ditiyolan) temel aldı. Bu yapı taşlarını tek bir tür olarak uç uca ekleyip buharlaşabilen saf plastik zincirleri (homopolimer), araya farklı moleküller ekleyerek de doğada kolayca parçalanabilen melez yapılar (komopolimer) elde etti. Bu sayede malzeme, hem ısıtıldığında kolayca gaza dönüşebilecek hem de istendiğinde çevreye zarar vermeden parçalanabilecekti.
Henüz plastik atık sorununa çözüm getirmeyebilir
Araştırmacılar 3 temel deneysel uygulama gerçekleştirdi. İlk aşamada geliştitilen plastik ısıtılarak gaza dönüştürüldü ve çıkan buhar bazı eşyaların yüzeylerine yönlendirildi. Buhar yüzeylerin üzerinde soğuduğunda, geride su geçirmez sağlam bir plastik katman bıraktı. Ardından kaplanan bu yüzeyi tekrar hafifçe ısıttıklarında, plastik kendiliğinden buharlaşıp uçtu; böylece kazımaya veya kimyasala gerek kalmadan yüzey tamamen temizlendi. Son deneyde ise içine bilerek yabancı katkı maddesi karıştırılmış kirli bir plastiği ısıttılar; katkı maddeleri dipte kalırken sadece plastik buharlaşıp ayrıştı ve uçan gaz soğutulduğunda geriye hiçbir kirden etkilenmemiş, tertemiz saf bir katı plastik elde edildi.
Elde edilen bulgular, malzemelerin uygulanması, sökülmesi ve geri dönüştürülmesinde mevcut yöntemlere göre çok daha kolay süreçlerin önünü açabilecek yeni bir döngüsel malzeme sınıfına girebilir. Araştırmacılar, geliştirilen bu malzemenin geleneksel plastiklerin doğrudan bir alternatifi olmadığını ve küresel plastik atık sorununa henüz kesin bir çözüm sunmadığını belirtiyor. Ancak bu çalışma, tamamen yeni nesil döngüsel malzemelere ilham verebilecek yeni bir kavramı literatüre kazandırabilecği söyleniyor.
Kaynak: ACS Publicitons
