{"id":6810,"date":"2026-07-14T10:29:02","date_gmt":"2026-07-14T10:29:02","guid":{"rendered":"https:\/\/rdgundem.com\/agiz-sagligi-beyinle-nasil-iliskili\/"},"modified":"2026-07-14T10:29:02","modified_gmt":"2026-07-14T10:29:02","slug":"agiz-sagligi-beyinle-nasil-iliskili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/agiz-sagligi-beyinle-nasil-iliskili\/","title":{"rendered":"A\u011f\u0131z Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Beyinle Nas\u0131l \u0130li\u015fkili?"},"content":{"rendered":"<p><span class=\"field field--name-title field--type-string field--label-hidden\">A\u011f\u0131z Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Beyinle Nas\u0131l \u0130li\u015fkili?<\/span><\/p>\n<div class=\"field field--name-field-kose field--type-entity-reference field--label-inline clearfix\">\n<div class=\"field__label\">K\u00f6\u015fe<\/div>\n<div class=\"field__item\"><a href=\"http:\/\/bilimgenc.tubitak.gov.tr\/koselerimiz\/populer-bilim-yazisi\">Pop\u00fcler Bilim Yaz\u0131s\u0131<\/a><\/div>\n<\/p><\/div>\n<p><span class=\"field field--name-uid field--type-entity-reference field--label-hidden\"><span lang>riza.aycelebi<\/span><\/span><br \/>\n<span class=\"field field--name-created field--type-created field--label-hidden\"><time datetime=\"2026-07-14T13:29:02+03:00\" title=\"Sal\u0131, Temmuz 14, 2026 - 13:29 [+03:0013+03:00 31\u00f6sTue, 14 Jul 2026 13:29:02 +03002901 b29\u00e7290729]\" class=\"datetime\">Sa, 07\/14\/2026 &#8211; 13:29<\/time><br \/>\n<\/span><\/p>\n<div class=\"field field--name-field-tags field--type-entity-reference field--label-inline clearfix\">\n<div class=\"field__label\">Konu<\/div>\n<div class=\"field__items\">\n<div class=\"field__item\"><a href=\"http:\/\/bilimgenc.tubitak.gov.tr\/konular\/saglik\">Sa\u011fl\u0131k<\/a><\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"field field--name-field-yazar field--type-string field--label-hidden field__item\">Do\u00e7. Dr. G\u00fcven Ak\u00e7ay &#8211; Meryem Nur Mesut<\/div>\n<div class=\"field field--name-field-makale-gorseli field--type-image field--label-inline clearfix\">\n<div class=\"field__label\">Makale G\u00f6rseli<\/div>\n<div class=\"field__items\">\n<div class=\"field__item\">\/sites\/default\/files\/styles\/bp-770px-custom_user_desktop_1x\/public\/dis-etlerinden-beyne-giden-yol.jpg?itok=RqxijT04<\/div>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"clearfix text-formatted field field--name-body field--type-text-with-summary field--label-hidden field__item\">\n<blockquote>\n<p class=\"gorselAlti\">A\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki olas\u0131 ili\u015fkiyi temsil eden ill\u00fcstrasyon<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Sabah di\u015flerinizi f\u0131r\u00e7alarken lavaboda pembe bir iz g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz oldu mu? \u00c7o\u011fumuz bunu \u00f6nemsemeyiz. \u201cSert f\u0131r\u00e7alad\u0131m.\u201d ya da \u201cBiraz kanad\u0131 ama ge\u00e7er.\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Ancak bu, s\u0131k tekrarlayan bir di\u015f eti kanamas\u0131 ise a\u011f\u0131zda devam eden bir iltihaplanma s\u00fcrecinin i\u015fareti olabilir.<\/p>\n<p>\u0130lk bak\u0131\u015fta a\u011f\u0131z ve beyin birbiriyle \u00e7ok ili\u015fkili olmayan iki yap\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Ancak v\u00fccudumuzda hi\u00e7bir sistem tamamen tek ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmaz. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi, damarlar, sinirler, mikroorganizmalar ve iltihaplanma s\u00fcre\u00e7leri s\u00fcrekli etkile\u015fim h\u00e2lindedir. Bu nedenle bilim insanlar\u0131 bug\u00fcn \u015fu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 ar\u0131yor: A\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l bir ili\u015fki i\u00e7inde olabilir?<\/p>\n<h2><strong>A\u011fz\u0131m\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck bir ekosistem mi?<\/strong><\/h2>\n<p>A\u011fz\u0131m\u0131z yaln\u0131zca di\u015flerden ve t\u00fck\u00fcr\u00fckten olu\u015fan basit bir bo\u015fluk de\u011fildir. A\u011f\u0131z i\u00e7inde y\u00fczlerce farkl\u0131 mikroorganizma ya\u015far. Bu mikroorganizmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc normal ko\u015fullarda a\u011f\u0131z dokular\u0131yla dengeli bir ili\u015fki i\u00e7indedir. Bu denge korundu\u011funda zararl\u0131 t\u00fcrlerin a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7o\u011falmas\u0131 zorla\u015f\u0131r ve a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine katk\u0131 sa\u011flan\u0131r. Bu nedenle a\u011f\u0131zdaki her bakteriyi zararl\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmemek gerekir. Ancak a\u011f\u0131z bak\u0131m\u0131n\u0131n yetersiz olmas\u0131, sigara kullan\u0131m\u0131, baz\u0131 hastal\u0131klar ya da ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemindeki de\u011fi\u015fiklikler bu dengeyi bozabilir. Zararl\u0131 bakteriler artt\u0131\u011f\u0131nda di\u015f etleri bu duruma iltihapla yan\u0131t verebilir. Di\u015f etlerinde k\u0131zar\u0131kl\u0131k, \u015fi\u015flik, kanama ve a\u011f\u0131z kokusu gibi belirtiler ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n<h2><strong>Di\u015f eti kanamas\u0131 sadece basit bir kanama m\u0131?<\/strong><\/h2>\n<p>Di\u015f eti kanamas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman \u00f6nemsenmez. Ancak s\u0131k tekrarlayan kanama, di\u015f etlerinde devam eden bir soruna i\u015faret edebilir. Di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131 yaln\u0131zca di\u015f etini de\u011fil, di\u015fi \u00e7evreleyen destekleyici dokular\u0131 da etkileyebilir. Hastal\u0131k ilerledi\u011finde di\u015fi tutan kemikte kay\u0131p olu\u015fabilir. Bu durumda di\u015fler sallanabilir hatta kaybedilebilir.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131n\u0131 yaln\u0131zca a\u011f\u0131zla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir sorun gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmemek gerekir. K\u0131sa s\u00fcreli iltihap v\u00fccudun savunma ve onar\u0131m yan\u0131t\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ancak iltihap uzun s\u00fcre devam etti\u011finde ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini s\u00fcrekli uyarabilir ve v\u00fccudun farkl\u0131 b\u00f6lgeleriyle ili\u015fkili h\u00e2le gelebilir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"di\u015f etleri\" data-entity-type=\"file\" data-entity-uuid=\"2bd4182a-a1ce-4c23-8a0c-737913a265ff\" src=\"http:\/\/bilimgenc.tubitak.gov.tr\/sites\/default\/files\/inline-images\/disler.jpg\"><\/p>\n<p class=\"gorselAlti\">PonyWang\/iStockphoto.com<\/p>\n<h2><strong>A\u011f\u0131zdaki iltihap beyinle nas\u0131l ili\u015fkilendiriliyor?<\/strong><\/h2>\n<p>Peki di\u015f etlerinde ba\u015flayan uzun s\u00fcreli bir iltihaplanma s\u00fcreci beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l ili\u015fkilendiriliyor? Bilim insanlar\u0131 bu sorunun yan\u0131t\u0131 i\u00e7in birka\u00e7 olas\u0131 yol \u00fczerinde duruyor. Bunlardan ilki, iltihaplanma s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan haberci molek\u00fcllerdir. Bu molek\u00fcller ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccreleri aras\u0131nda ileti\u015fim kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ancak di\u015f etlerindeki iltihap uzun s\u00fcre devam etti\u011finde bu molek\u00fcllerin d\u00fczeyi artabilir ve kan dola\u015f\u0131m\u0131yla v\u00fccudun farkl\u0131 b\u00f6lgelerine ta\u015f\u0131nabilir.<\/p>\n<p>Beyin, kandaki her maddenin kolayca ge\u00e7mesine izin vermeyen \u00f6zel bir koruma sistemine sahiptir. Bu sistem kan-beyin bariyeri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Ancak uzun s\u00fcreli iltihab\u0131n bu bariyerin i\u015fleyi\u015fini etkileyebilece\u011fi <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/38362505\/\">d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor<\/a>.<\/p>\n<p>Bir di\u011fer olas\u0131 yol da a\u011f\u0131zdaki bakterilerle ilgilidir. Di\u015f eti dokusu iltihapland\u0131\u011f\u0131nda bakterilere ait baz\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n dola\u015f\u0131ma ge\u00e7mesi kolayla\u015fabilir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu par\u00e7ac\u0131klar\u0131n beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla ili\u015fkili s\u00fcre\u00e7lerde rol oynay\u0131p oynamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/38362505\/\">inceliyor<\/a>.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"a\u011f\u0131z beyin ekseni\" data-entity-type=\"file\" data-entity-uuid=\"869e96a5-2826-46d3-a400-bd2ac62a4518\" height=\"953\" src=\"http:\/\/bilimgenc.tubitak.gov.tr\/sites\/default\/files\/inline-images\/agiz-beyin-ekseni.jpg\" width=\"1346\"><\/p>\n<blockquote>\n<p class=\"gorselAlti\">A\u011f\u0131z mikrobiyotas\u0131ndaki dengesizli\u011fin (disbiyoz) ve olu\u015fan iltihab\u0131n kan dola\u015f\u0131m\u0131 yoluyla beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l ili\u015fkilendirilebilece\u011fini g\u00f6steren a\u011f\u0131z-beyin ekseni \u015femas\u0131<\/p>\n<\/blockquote>\n<h2><strong>Hangi hastal\u0131klarla ili\u015fkisi ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor?<\/strong><\/h2>\n<p>Bu konuda Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 ve demans gibi n\u00f6rolojik durumlar \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndaki bozulmalar\u0131n sinir sistemindeki iltihaplanma s\u00fcre\u00e7leriyle ili\u015fkili olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da inceliyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131n\u0131n Alzheimer ya da Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011frudan nedeni oldu\u011fu sonucuna varm\u0131yor. Daha \u00e7ok a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, di\u015f eti iltihab\u0131 ve a\u011f\u0131zdaki mikrop dengesinin bozulmas\u0131, baz\u0131 n\u00f6rolojik durumlarla ili\u015fkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 bu alanda en \u00e7ok incelenen hastal\u0131klardan biridir. Baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda di\u015f eti hastal\u0131klar\u0131, di\u015f kayb\u0131 ve k\u00f6t\u00fc a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile bili\u015fsel gerileme aras\u0131nda ili\u015fki olabilece\u011fi <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/38943006\/\">bildiriliyor<\/a>. Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131nda ise a\u011f\u0131zdaki mikroorganizmalar, t\u00fck\u00fcr\u00fck yap\u0131s\u0131, \u00e7i\u011fneme ve yutma gibi konular <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/40433667\/\">inceleniyor<\/a>.<\/p>\n<p>Yine de bu ili\u015fkileri de\u011ferlendirirken ya\u015f, beslenme, genel sa\u011fl\u0131k durumu, ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131, a\u011f\u0131z bak\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 gibi bir\u00e7ok fakt\u00f6r\u00fcn sonucu etkileyebilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Birka\u00e7 damla t\u00fck\u00fcr\u00fck gelecekte ne s\u00f6yleyebilir?<\/strong><\/h2>\n<p>A\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n heyecan verici y\u00f6nlerinden biri de tan\u0131 teknolojileridir. T\u00fck\u00fcr\u00fck \u00f6rne\u011fi almak, kan almaya g\u00f6re daha pratik ve a\u011fr\u0131s\u0131zd\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmalar ilerledik\u00e7e t\u00fck\u00fcr\u00fck testleri, biyosens\u00f6rler ve h\u0131zl\u0131 tan\u0131 kitleri sayesinde a\u011f\u0131z i\u00e7indeki iltihap belirtileri, mikrobiyal de\u011fi\u015fiklikler ya da hastal\u0131k riskleri daha erken fark edilebilir.<\/p>\n<p>Belki bir g\u00fcn di\u015f hekimi muayenesinde al\u0131nan birka\u00e7 damla t\u00fck\u00fcr\u00fck, yaln\u0131zca \u00e7\u00fcr\u00fck ya da di\u015f eti hastal\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda de\u011fil, v\u00fccudun genel sa\u011fl\u0131k durumu hakk\u0131nda da ipu\u00e7lar\u0131 verebilir.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak a\u011f\u0131z, v\u00fccuttan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek kapal\u0131 bir sistem de\u011fildir. Di\u015f etleri, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi, mikroorganizmalar, dola\u015f\u0131m ve beyin aras\u0131nda karma\u015f\u0131k ama giderek daha fazla ara\u015ft\u0131r\u0131lan bir ili\u015fki a\u011f\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Di\u015f f\u0131r\u00e7as\u0131 do\u011frudan bir \u201cbeyin koruyucu\u201d olmayabilir. Ancak sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam zincirinin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden \u00e7ok daha \u00f6nemli bir halkas\u0131 olabilir. S\u0131k tekrarlayan di\u015f eti kanamas\u0131, a\u011f\u0131z kokusu, di\u015f eti \u00e7ekilmesi ya da di\u015flerde sallanma gibi belirtiler varsa bir di\u015f hekimine ba\u015fvurmak gerekir.<\/p>\n<p><strong>Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Li, R., Wang, J., Xiong, W., Luo, Y., Feng, H., Zhou, H., Peng, Y., He, Y. &amp; Ye, Q. (2024). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/38362505\/\">The oral-brain axis: can periodontal pathogens trigger the onset and progression of Alzheimer\u2019s disease?<\/a>. Front. Microbiol. 15:1358179.<\/li>\n<li>Dibello, V., Custodero, C., Cavalcanti, R. ve ark., (2024). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/38943006\/\">Impact of periodontal disease on cognitive disorders, dementia, and depression: a systematic review and meta-analysis<\/a>. GeroScience, 46, 5133\u20135169.<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Murcia-Flores, L., S\u00e1nchez-Garc\u00eda, A., Pecci-Lloret, M.P. &amp; Rodr\u00edguez-Lozano, F.J. (2025). <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/40433667\/\">Association between oral dysbiosis and Parkinson\u2019s disease: a systematic review<\/a>. Front. Cell. Infect. Microbiol. 15:1564362.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em>Yazarlar Hakk\u0131nda:<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Meryem Nur Mesut<br \/>\nBolu Abant \u0130zzet Baysal \u00dcniversitesi Di\u015f Hekimli\u011fi Fak\u00fcltesi<\/em><\/p>\n<p><em>Do\u00e7. Dr. G\u00fcven Ak\u00e7ay<br \/>\nBolu Abant \u0130zzet Baysal \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi, Biyofizik Anabilim Dal\u0131<\/em><\/p>\n<\/div>\n<section class=\"field field--name-field-comment field--type-comment field--label-above comment-wrapper\">\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u011f\u0131z Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Beyinle Nas\u0131l \u0130li\u015fkili? K\u00f6\u015fe Pop\u00fcler Bilim Yaz\u0131s\u0131 riza.aycelebi Sa, 07\/14\/2026 &#8211; 13:29 Konu Sa\u011fl\u0131k Do\u00e7. Dr. G\u00fcven Ak\u00e7ay &#8211; Meryem Nur Mesut Makale G\u00f6rseli \/sites\/default\/files\/styles\/bp-770px-custom_user_desktop_1x\/public\/dis-etlerinden-beyne-giden-yol.jpg?itok=RqxijT04 A\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki olas\u0131 ili\u015fkiyi temsil eden ill\u00fcstrasyon Sabah di\u015flerinizi f\u0131r\u00e7alarken lavaboda pembe bir iz g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz oldu mu? \u00c7o\u011fumuz bunu \u00f6nemsemeyiz. \u201cSert f\u0131r\u00e7alad\u0131m.\u201d ya da &hellip;<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":6811,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-6810","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6810","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6810"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6810\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdgundem.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}