![\"serinlemek\"](\"https:\/\/cdn.listelist.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/serinlemek1.jpg\")
<\/figure>\n1780\u2019lerde Philadelphia\u2019da m\u00fczik aleti yap\u0131mc\u0131s\u0131 John Cram, s\u0131cak havalarda serinlemek i\u00e7in olduk\u00e7a s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir cihaz geli\u015ftirdi. George Washington\u2019\u0131n da bu cihazlardan birini sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ve s\u0131cak yaz aylar\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Washington\u2019\u0131n \u00f6dedi\u011fi 32 \u015filin 6 peninin ard\u0131ndan cihaz Mount Vernon\u2019a g\u00f6nderildi; bug\u00fcn burada bir replikas\u0131 sergileniyor. Sistemin \u00e7al\u0131\u015fma mant\u0131\u011f\u0131 ise bug\u00fcn\u00fcn egzersiz bisikletlerini and\u0131r\u0131yordu. Sandalyeye oturan ki\u015fi, ayak pedallar\u0131n\u0131 hareket ettirerek ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerindeki b\u00fcy\u00fck fan\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcyor ve b\u00f6ylece kendi etraf\u0131nda hava ak\u0131m\u0131 olu\u015fturuyordu. Yani cihaz havay\u0131 so\u011futmuyor, hareket eden havan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 serinlik hissinden yararlan\u0131yordu.Benjamin Franklin\u2019in de bir tane sahip oldu\u011fu s\u00f6yleniyor, ancak cihaz\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 bir kitleye hitap etti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
2. R\u00fczg\u00e2r kuleleri (badgir)<\/h2>\n![\"\"](\"https:\/\/cdn.listelist.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/badgir.jpg\")
<\/figure>\nKlima icat edilmeden y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce, \u0130ran\u2019da insanlar evlerini serinletmek i\u00e7in do\u011fan\u0131n g\u00fcc\u00fcnden yararlan\u0131yordu. Bunun en etkileyici \u00f6rneklerinden biri badgir ad\u0131 verilen r\u00fczg\u00e2r kuleleriydi. Y\u00fcksek ve dar kuleler \u015feklindeki bu yap\u0131lar, yukar\u0131dan gelen r\u00fczg\u00e2r\u0131 yakalayarak binan\u0131n i\u00e7ine y\u00f6nlendiriyor ve do\u011fal bir hava ak\u0131\u015f\u0131 olu\u015fturuyordu. Baz\u0131 badgirler yaln\u0131zca r\u00fczg\u00e2r\u0131 i\u00e7eri almakla kalm\u0131yor, i\u00e7erideki s\u0131cak havan\u0131n d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131na da yard\u0131mc\u0131 oluyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrik veya mekanik so\u011futma sistemi olmadan, evlerin ve di\u011fer yap\u0131lar\u0131n daha serin kalmas\u0131 sa\u011flan\u0131yordu. Bu nedenle badgirler, modern klimalardan y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce geli\u015ftirilmi\u015f do\u011fal havaland\u0131rma sistemleri aras\u0131nda g\u00f6steriliyor.<\/p>\n
3. Uyku verandalar\u0131<\/h2>\n![\"serinlemek\"](\"https:\/\/cdn.listelist.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/serinlemek2.jpg\")
<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde s\u0131cak geceleri atlatman\u0131n yollar\u0131ndan biri de evlerin d\u0131\u015f\u0131na ya da \u00e7at\u0131s\u0131na yap\u0131lan uyku verandalar\u0131yd\u0131. Bu y\u00f6ntemin en \u00fcnl\u00fc \u00f6rneklerinden biri, ABD Ba\u015fkan\u0131 William Howard Taft\u2019\u0131n 1910 y\u0131l\u0131nda Beyaz Saray\u2019\u0131n \u00e7at\u0131s\u0131na yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 uyku verandas\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Sinekliklerle \u00e7evrilen bu a\u00e7\u0131k alanlar, \u00f6zellikle yaz gecelerinde yatak odalar\u0131ndan daha serin bir ortamda uyumay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yordu. \u00dcstelik bu verandalar yaln\u0131zca yeti\u015fkinler i\u00e7in de\u011fildi. Bebekler ve \u00e7ocuklar da s\u0131cak havalarda bu alanlarda uyutulabiliyordu. D\u00f6nemin insanlar\u0131 temiz ve serin gece havas\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011fa iyi geldi\u011fine inan\u0131yordu. Bu nedenle uyku verandalar\u0131, s\u0131caktan ka\u00e7man\u0131n yan\u0131 s\u0131ra d\u00f6nemin sa\u011fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n da bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n
4. Kanvas tente g\u00f6lgelikler<\/h2>\n![\"serinlemek\"](\"https:\/\/cdn.listelist.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/serinlemek3.jpg\")
<\/figure>\nKlima hen\u00fcz hayat\u0131m\u0131za girmemi\u015fken binalar\u0131n pencerelerinde tentelere s\u0131k\u00e7a rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. K\u00f6kenleri Antik \u00c7a\u011f\u2019a kadar uzanan kanvas tenteler, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve do\u011frudan \u0131s\u0131y\u0131 pencerelerden uzak tutarak i\u00e7 mek\u00e2nlar\u0131n daha serin kalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyordu.<\/p>\n
\u00d6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda farkl\u0131 renk ve desenlerde kanvaslar\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla tenteler yaln\u0131zca i\u015flevsel bir g\u00f6lgelik olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Evlerin, d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n ve di\u011fer yap\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc tamamlayan dekoratif bir unsur haline de geldi. Asl\u0131nda bug\u00fcn balkonlarda ve pencerelerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz tentelerin temel amac\u0131 h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131: g\u00fcne\u015f i\u00e7eri girmeden \u00f6nce onu d\u0131\u015far\u0131da tutmak.<\/p>\n
5. DogTrot evleri<\/h2>\n![\"serinlemek\"](\"https:\/\/cdn.listelist.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/serinlemek4.jpg\")
<\/figure>\n19. y\u00fczy\u0131lda \u00f6zellikle ABD\u2019nin s\u0131cak g\u00fcney b\u00f6lgelerinde yayg\u0131nla\u015fan dogtrot evleri, mimariyi kullanarak serin kalman\u0131n yollar\u0131ndan birini sunuyordu. Genellikle iki ayr\u0131 ya\u015fam alan\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftiren bu evlerin ortas\u0131nda, evin \u00f6n\u00fcnden arkas\u0131na uzanan geni\u015f ve a\u00e7\u0131k bir ge\u00e7it bulunuyordu. Bu ge\u00e7it, g\u00f6lgeli bir ortak alan olu\u015ftururken evin i\u00e7indeki hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 art\u0131rarak s\u0131cak havalarda daha serin bir ortam sa\u011fl\u0131yordu. Ayn\u0131 zamanda mutfak ve yatak odas\u0131 gibi farkl\u0131 kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131yordu. \u00d6zellikle mutfa\u011f\u0131n ana ya\u015fam alanlar\u0131ndan ayr\u0131 tutulmas\u0131, yemek pi\u015firirken olu\u015fan s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n evin di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerine yay\u0131lmas\u0131n\u0131 da azalt\u0131yordu.<\/p>\n
Dogtrot evlerinin baz\u0131 \u00f6rneklerinde kerpi\u00e7 gibi \u0131s\u0131y\u0131 yava\u015f ileten malzemeler ve geni\u015f verandalar da kullan\u0131l\u0131yordu. B\u00f6ylece klima olmadan, do\u011frudan mimarinin sundu\u011fu do\u011fal havaland\u0131rmadan yararlan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n
6. Punkahlar<\/h2>\n![\"\"](\"https:\/\/cdn.listelist.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/serinlemek5.jpg\")
<\/figure>\n\u0130ngilizlerin s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde Hindistan\u2019da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck zorluklardan biri, b\u00f6lgenin bunalt\u0131c\u0131 s\u0131caklar\u0131yd\u0131. Klima hen\u00fcz icat edilmemi\u015fken, varl\u0131kl\u0131 kesimin yard\u0131m\u0131na punkahlar yeti\u015fiyordu. Tavana as\u0131lan ve genellikle geni\u015f bir kuma\u015f panelden olu\u015fan bu b\u00fcy\u00fck el vantilat\u00f6rleri, bir ip yard\u0131m\u0131yla ileri geri hareket ettirilerek havan\u0131n dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Punkahlar\u0131n en dikkat \u00e7ekici taraf\u0131 ise sistemin \u00e7o\u011fu zaman elle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Evlerde, otellerde ve s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemi yap\u0131lar\u0131nda g\u00f6rev yapan yerel hizmetliler, uzun saatler boyunca ipi \u00e7ekerek punkah\u0131 hareket ettiriyordu. B\u00f6ylece odada s\u00fcrekli hafif bir esinti olu\u015fuyor ve \u00f6zellikle geceleri uyumak biraz daha kolay hale geliyordu. Punkahlar yaln\u0131zca \u0130ngilizlere \u00f6zg\u00fc bir icat de\u011fildi; Hindistan\u2019da s\u0131cak iklimle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in daha \u00f6nce de kullan\u0131lan bu sistem, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde \u0130ngiliz y\u00f6netici ve elitlerin ya\u015fam\u0131nda da yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n
7. Ayran ve fermente i\u00e7ecekler<\/h2>\n![\"\"](\"https:\/\/cdn.listelist.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/serinlemek6.jpg\")
<\/figure>\nKlima olmadan serinlemenin yolu yaln\u0131zca evin i\u00e7ini so\u011futmaktan ge\u00e7miyordu. S\u0131cak iklimlerde insanlar v\u00fccutlar\u0131n\u0131 serinletmek i\u00e7in de \u00e7e\u015fitli i\u00e7eceklerden yararlan\u0131yordu. T\u00fcrkiye\u2019de ayran bunun en tan\u0131d\u0131k \u00f6rneklerinden biri. Benzer i\u00e7ecekler d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde de y\u00fczy\u0131llard\u0131r t\u00fcketiliyor. Hindistan\u2019da chaas ad\u0131 verilen, yo\u011furt ve suyla haz\u0131rlanan ayran benzeri i\u00e7ecek s\u0131cak havalarda ferahlamak i\u00e7in tercih ediliyor. \u0130ran ve \u00e7evresinde ise doogh, yo\u011furt, su ve \u00e7o\u011fu zaman nane gibi otlarla haz\u0131rlanan pop\u00fcler bir i\u00e7ecek. Bu i\u00e7eceklerin y\u00fcksek su i\u00e7eri\u011fi, s\u0131cak havalarda s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na katk\u0131da bulunurken fermente yap\u0131lar\u0131 da onlar\u0131 b\u00f6lgenin geleneksel mutfa\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline getiriyor.<\/p>\n
8. Bas\u0131n\u00e7 \u00fcfleyicileri\/buz odalar\u0131<\/h2>\n![\"\"](\"https:\/\/cdn.listelist.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/serinlemek7.jpg\")
<\/figure>\n1880\u2019lerin sonlar\u0131nda m\u00fchendisler, klima hen\u00fcz ortada yokken kapal\u0131 mek\u00e2nlar\u0131 so\u011futman\u0131n farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131 deniyordu. Bunlardan biri, New York\u2019taki Wallack\u2019s Theatre i\u00e7in geli\u015ftirilen olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir sistemdi. 1890\u2019da tiyatroya kurulan d\u00fczenekte, elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck bir \u00fcfleyici dakikada yakla\u015f\u0131k 20 bin fit k\u00fcp havay\u0131 bodrumdaki bir tankta bulunan iki ton buzun \u00fczerinden ge\u00e7iriyordu. So\u011fuyan hava daha sonra kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla salonun zeminindeki hava menfezlerinden i\u00e7eri veriliyor, duvarlardaki fanlar da havan\u0131n salonda dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Yani sistem bug\u00fcnk\u00fc klimalar gibi havay\u0131 so\u011futup yeniden dola\u015ft\u0131rm\u0131yordu; d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan havay\u0131 buzun \u00fczerinden ge\u00e7irerek so\u011futuyor ve salona da\u011f\u0131t\u0131yordu. Hatta d\u00f6nemin m\u00fchendisleri havaya ho\u015f bir koku vermek i\u00e7in ana hava kanal\u0131n\u0131n giri\u015fine parf\u00fcmle \u0131slat\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcnger bile yerle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
9. Giyotin pencereler<\/h2>\n![\"\"](\"https:\/\/cdn.listelist.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/serinlemek8.jpg\")
<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde evleri serin tutman\u0131n en basit yollar\u0131ndan biri, pencerelerin hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131. \u00d6zellikle 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda yayg\u0131nla\u015fan giyotin pencereler, hem alt hem de \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilmesiyle dikkat \u00e7ekiyordu. Alt b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131daki daha serin hava i\u00e7eri girerken, odada y\u00fckselen s\u0131cak hava \u00fcst b\u00f6l\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabiliyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrikli cihaz kullanmadan do\u011fal bir hava dola\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturuluyordu. Bug\u00fcn eski evlerde h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu pencere tasar\u0131m\u0131, asl\u0131nda s\u0131cak iklimlerde serinli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in olduk\u00e7a pratik bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n
\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/p>\n
El Nino Hava Olay\u0131 Ba\u015flad\u0131: 2024, Tarihin En S\u0131cak Y\u0131l\u0131 Olabilir!<\/a><\/p>\nAman Dikkat! Kavurucu S\u0131caklardan Korunmak \u0130\u00e7in Yapabilece\u011finiz 8 \u015eey<\/a><\/p>\nS\u0131caktan Bunalanlar Buraya! Odan\u0131z\u0131 H\u0131zl\u0131 Bir \u015eekilde Serinletmenin P\u00fcf Noktalar\u0131<\/a><\/p>\n
<\/figure>\nKlima icat edilmeden y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce, \u0130ran\u2019da insanlar evlerini serinletmek i\u00e7in do\u011fan\u0131n g\u00fcc\u00fcnden yararlan\u0131yordu. Bunun en etkileyici \u00f6rneklerinden biri badgir ad\u0131 verilen r\u00fczg\u00e2r kuleleriydi. Y\u00fcksek ve dar kuleler \u015feklindeki bu yap\u0131lar, yukar\u0131dan gelen r\u00fczg\u00e2r\u0131 yakalayarak binan\u0131n i\u00e7ine y\u00f6nlendiriyor ve do\u011fal bir hava ak\u0131\u015f\u0131 olu\u015fturuyordu. Baz\u0131 badgirler yaln\u0131zca r\u00fczg\u00e2r\u0131 i\u00e7eri almakla kalm\u0131yor, i\u00e7erideki s\u0131cak havan\u0131n d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131na da yard\u0131mc\u0131 oluyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrik veya mekanik so\u011futma sistemi olmadan, evlerin ve di\u011fer yap\u0131lar\u0131n daha serin kalmas\u0131 sa\u011flan\u0131yordu. Bu nedenle badgirler, modern klimalardan y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce geli\u015ftirilmi\u015f do\u011fal havaland\u0131rma sistemleri aras\u0131nda g\u00f6steriliyor.<\/p>\n
3. Uyku verandalar\u0131<\/h2>\n<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde s\u0131cak geceleri atlatman\u0131n yollar\u0131ndan biri de evlerin d\u0131\u015f\u0131na ya da \u00e7at\u0131s\u0131na yap\u0131lan uyku verandalar\u0131yd\u0131. Bu y\u00f6ntemin en \u00fcnl\u00fc \u00f6rneklerinden biri, ABD Ba\u015fkan\u0131 William Howard Taft\u2019\u0131n 1910 y\u0131l\u0131nda Beyaz Saray\u2019\u0131n \u00e7at\u0131s\u0131na yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 uyku verandas\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Sinekliklerle \u00e7evrilen bu a\u00e7\u0131k alanlar, \u00f6zellikle yaz gecelerinde yatak odalar\u0131ndan daha serin bir ortamda uyumay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yordu. \u00dcstelik bu verandalar yaln\u0131zca yeti\u015fkinler i\u00e7in de\u011fildi. Bebekler ve \u00e7ocuklar da s\u0131cak havalarda bu alanlarda uyutulabiliyordu. D\u00f6nemin insanlar\u0131 temiz ve serin gece havas\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011fa iyi geldi\u011fine inan\u0131yordu. Bu nedenle uyku verandalar\u0131, s\u0131caktan ka\u00e7man\u0131n yan\u0131 s\u0131ra d\u00f6nemin sa\u011fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n da bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n
4. Kanvas tente g\u00f6lgelikler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima hen\u00fcz hayat\u0131m\u0131za girmemi\u015fken binalar\u0131n pencerelerinde tentelere s\u0131k\u00e7a rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. K\u00f6kenleri Antik \u00c7a\u011f\u2019a kadar uzanan kanvas tenteler, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve do\u011frudan \u0131s\u0131y\u0131 pencerelerden uzak tutarak i\u00e7 mek\u00e2nlar\u0131n daha serin kalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyordu.<\/p>\n
\u00d6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda farkl\u0131 renk ve desenlerde kanvaslar\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla tenteler yaln\u0131zca i\u015flevsel bir g\u00f6lgelik olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Evlerin, d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n ve di\u011fer yap\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc tamamlayan dekoratif bir unsur haline de geldi. Asl\u0131nda bug\u00fcn balkonlarda ve pencerelerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz tentelerin temel amac\u0131 h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131: g\u00fcne\u015f i\u00e7eri girmeden \u00f6nce onu d\u0131\u015far\u0131da tutmak.<\/p>\n
5. DogTrot evleri<\/h2>\n<\/figure>\n19. y\u00fczy\u0131lda \u00f6zellikle ABD\u2019nin s\u0131cak g\u00fcney b\u00f6lgelerinde yayg\u0131nla\u015fan dogtrot evleri, mimariyi kullanarak serin kalman\u0131n yollar\u0131ndan birini sunuyordu. Genellikle iki ayr\u0131 ya\u015fam alan\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftiren bu evlerin ortas\u0131nda, evin \u00f6n\u00fcnden arkas\u0131na uzanan geni\u015f ve a\u00e7\u0131k bir ge\u00e7it bulunuyordu. Bu ge\u00e7it, g\u00f6lgeli bir ortak alan olu\u015ftururken evin i\u00e7indeki hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 art\u0131rarak s\u0131cak havalarda daha serin bir ortam sa\u011fl\u0131yordu. Ayn\u0131 zamanda mutfak ve yatak odas\u0131 gibi farkl\u0131 kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131yordu. \u00d6zellikle mutfa\u011f\u0131n ana ya\u015fam alanlar\u0131ndan ayr\u0131 tutulmas\u0131, yemek pi\u015firirken olu\u015fan s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n evin di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerine yay\u0131lmas\u0131n\u0131 da azalt\u0131yordu.<\/p>\n
Dogtrot evlerinin baz\u0131 \u00f6rneklerinde kerpi\u00e7 gibi \u0131s\u0131y\u0131 yava\u015f ileten malzemeler ve geni\u015f verandalar da kullan\u0131l\u0131yordu. B\u00f6ylece klima olmadan, do\u011frudan mimarinin sundu\u011fu do\u011fal havaland\u0131rmadan yararlan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n
6. Punkahlar<\/h2>\n<\/figure>\n\u0130ngilizlerin s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde Hindistan\u2019da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck zorluklardan biri, b\u00f6lgenin bunalt\u0131c\u0131 s\u0131caklar\u0131yd\u0131. Klima hen\u00fcz icat edilmemi\u015fken, varl\u0131kl\u0131 kesimin yard\u0131m\u0131na punkahlar yeti\u015fiyordu. Tavana as\u0131lan ve genellikle geni\u015f bir kuma\u015f panelden olu\u015fan bu b\u00fcy\u00fck el vantilat\u00f6rleri, bir ip yard\u0131m\u0131yla ileri geri hareket ettirilerek havan\u0131n dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Punkahlar\u0131n en dikkat \u00e7ekici taraf\u0131 ise sistemin \u00e7o\u011fu zaman elle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Evlerde, otellerde ve s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemi yap\u0131lar\u0131nda g\u00f6rev yapan yerel hizmetliler, uzun saatler boyunca ipi \u00e7ekerek punkah\u0131 hareket ettiriyordu. B\u00f6ylece odada s\u00fcrekli hafif bir esinti olu\u015fuyor ve \u00f6zellikle geceleri uyumak biraz daha kolay hale geliyordu. Punkahlar yaln\u0131zca \u0130ngilizlere \u00f6zg\u00fc bir icat de\u011fildi; Hindistan\u2019da s\u0131cak iklimle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in daha \u00f6nce de kullan\u0131lan bu sistem, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde \u0130ngiliz y\u00f6netici ve elitlerin ya\u015fam\u0131nda da yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n
7. Ayran ve fermente i\u00e7ecekler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima olmadan serinlemenin yolu yaln\u0131zca evin i\u00e7ini so\u011futmaktan ge\u00e7miyordu. S\u0131cak iklimlerde insanlar v\u00fccutlar\u0131n\u0131 serinletmek i\u00e7in de \u00e7e\u015fitli i\u00e7eceklerden yararlan\u0131yordu. T\u00fcrkiye\u2019de ayran bunun en tan\u0131d\u0131k \u00f6rneklerinden biri. Benzer i\u00e7ecekler d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde de y\u00fczy\u0131llard\u0131r t\u00fcketiliyor. Hindistan\u2019da chaas ad\u0131 verilen, yo\u011furt ve suyla haz\u0131rlanan ayran benzeri i\u00e7ecek s\u0131cak havalarda ferahlamak i\u00e7in tercih ediliyor. \u0130ran ve \u00e7evresinde ise doogh, yo\u011furt, su ve \u00e7o\u011fu zaman nane gibi otlarla haz\u0131rlanan pop\u00fcler bir i\u00e7ecek. Bu i\u00e7eceklerin y\u00fcksek su i\u00e7eri\u011fi, s\u0131cak havalarda s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na katk\u0131da bulunurken fermente yap\u0131lar\u0131 da onlar\u0131 b\u00f6lgenin geleneksel mutfa\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline getiriyor.<\/p>\n
8. Bas\u0131n\u00e7 \u00fcfleyicileri\/buz odalar\u0131<\/h2>\n<\/figure>\n1880\u2019lerin sonlar\u0131nda m\u00fchendisler, klima hen\u00fcz ortada yokken kapal\u0131 mek\u00e2nlar\u0131 so\u011futman\u0131n farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131 deniyordu. Bunlardan biri, New York\u2019taki Wallack\u2019s Theatre i\u00e7in geli\u015ftirilen olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir sistemdi. 1890\u2019da tiyatroya kurulan d\u00fczenekte, elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck bir \u00fcfleyici dakikada yakla\u015f\u0131k 20 bin fit k\u00fcp havay\u0131 bodrumdaki bir tankta bulunan iki ton buzun \u00fczerinden ge\u00e7iriyordu. So\u011fuyan hava daha sonra kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla salonun zeminindeki hava menfezlerinden i\u00e7eri veriliyor, duvarlardaki fanlar da havan\u0131n salonda dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Yani sistem bug\u00fcnk\u00fc klimalar gibi havay\u0131 so\u011futup yeniden dola\u015ft\u0131rm\u0131yordu; d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan havay\u0131 buzun \u00fczerinden ge\u00e7irerek so\u011futuyor ve salona da\u011f\u0131t\u0131yordu. Hatta d\u00f6nemin m\u00fchendisleri havaya ho\u015f bir koku vermek i\u00e7in ana hava kanal\u0131n\u0131n giri\u015fine parf\u00fcmle \u0131slat\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcnger bile yerle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
9. Giyotin pencereler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde evleri serin tutman\u0131n en basit yollar\u0131ndan biri, pencerelerin hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131. \u00d6zellikle 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda yayg\u0131nla\u015fan giyotin pencereler, hem alt hem de \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilmesiyle dikkat \u00e7ekiyordu. Alt b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131daki daha serin hava i\u00e7eri girerken, odada y\u00fckselen s\u0131cak hava \u00fcst b\u00f6l\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabiliyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrikli cihaz kullanmadan do\u011fal bir hava dola\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturuluyordu. Bug\u00fcn eski evlerde h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu pencere tasar\u0131m\u0131, asl\u0131nda s\u0131cak iklimlerde serinli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in olduk\u00e7a pratik bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n
\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/p>\n
El Nino Hava Olay\u0131 Ba\u015flad\u0131: 2024, Tarihin En S\u0131cak Y\u0131l\u0131 Olabilir!<\/a><\/p>\nAman Dikkat! Kavurucu S\u0131caklardan Korunmak \u0130\u00e7in Yapabilece\u011finiz 8 \u015eey<\/a><\/p>\nS\u0131caktan Bunalanlar Buraya! Odan\u0131z\u0131 H\u0131zl\u0131 Bir \u015eekilde Serinletmenin P\u00fcf Noktalar\u0131<\/a><\/p>\n
<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde s\u0131cak geceleri atlatman\u0131n yollar\u0131ndan biri de evlerin d\u0131\u015f\u0131na ya da \u00e7at\u0131s\u0131na yap\u0131lan uyku verandalar\u0131yd\u0131. Bu y\u00f6ntemin en \u00fcnl\u00fc \u00f6rneklerinden biri, ABD Ba\u015fkan\u0131 William Howard Taft\u2019\u0131n 1910 y\u0131l\u0131nda Beyaz Saray\u2019\u0131n \u00e7at\u0131s\u0131na yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 uyku verandas\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Sinekliklerle \u00e7evrilen bu a\u00e7\u0131k alanlar, \u00f6zellikle yaz gecelerinde yatak odalar\u0131ndan daha serin bir ortamda uyumay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yordu. \u00dcstelik bu verandalar yaln\u0131zca yeti\u015fkinler i\u00e7in de\u011fildi. Bebekler ve \u00e7ocuklar da s\u0131cak havalarda bu alanlarda uyutulabiliyordu. D\u00f6nemin insanlar\u0131 temiz ve serin gece havas\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011fa iyi geldi\u011fine inan\u0131yordu. Bu nedenle uyku verandalar\u0131, s\u0131caktan ka\u00e7man\u0131n yan\u0131 s\u0131ra d\u00f6nemin sa\u011fl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n da bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n
4. Kanvas tente g\u00f6lgelikler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima hen\u00fcz hayat\u0131m\u0131za girmemi\u015fken binalar\u0131n pencerelerinde tentelere s\u0131k\u00e7a rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. K\u00f6kenleri Antik \u00c7a\u011f\u2019a kadar uzanan kanvas tenteler, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve do\u011frudan \u0131s\u0131y\u0131 pencerelerden uzak tutarak i\u00e7 mek\u00e2nlar\u0131n daha serin kalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyordu.<\/p>\n
\u00d6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda farkl\u0131 renk ve desenlerde kanvaslar\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla tenteler yaln\u0131zca i\u015flevsel bir g\u00f6lgelik olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Evlerin, d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n ve di\u011fer yap\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc tamamlayan dekoratif bir unsur haline de geldi. Asl\u0131nda bug\u00fcn balkonlarda ve pencerelerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz tentelerin temel amac\u0131 h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131: g\u00fcne\u015f i\u00e7eri girmeden \u00f6nce onu d\u0131\u015far\u0131da tutmak.<\/p>\n
5. DogTrot evleri<\/h2>\n<\/figure>\n19. y\u00fczy\u0131lda \u00f6zellikle ABD\u2019nin s\u0131cak g\u00fcney b\u00f6lgelerinde yayg\u0131nla\u015fan dogtrot evleri, mimariyi kullanarak serin kalman\u0131n yollar\u0131ndan birini sunuyordu. Genellikle iki ayr\u0131 ya\u015fam alan\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftiren bu evlerin ortas\u0131nda, evin \u00f6n\u00fcnden arkas\u0131na uzanan geni\u015f ve a\u00e7\u0131k bir ge\u00e7it bulunuyordu. Bu ge\u00e7it, g\u00f6lgeli bir ortak alan olu\u015ftururken evin i\u00e7indeki hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 art\u0131rarak s\u0131cak havalarda daha serin bir ortam sa\u011fl\u0131yordu. Ayn\u0131 zamanda mutfak ve yatak odas\u0131 gibi farkl\u0131 kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131yordu. \u00d6zellikle mutfa\u011f\u0131n ana ya\u015fam alanlar\u0131ndan ayr\u0131 tutulmas\u0131, yemek pi\u015firirken olu\u015fan s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n evin di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerine yay\u0131lmas\u0131n\u0131 da azalt\u0131yordu.<\/p>\n
Dogtrot evlerinin baz\u0131 \u00f6rneklerinde kerpi\u00e7 gibi \u0131s\u0131y\u0131 yava\u015f ileten malzemeler ve geni\u015f verandalar da kullan\u0131l\u0131yordu. B\u00f6ylece klima olmadan, do\u011frudan mimarinin sundu\u011fu do\u011fal havaland\u0131rmadan yararlan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n
6. Punkahlar<\/h2>\n<\/figure>\n\u0130ngilizlerin s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde Hindistan\u2019da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck zorluklardan biri, b\u00f6lgenin bunalt\u0131c\u0131 s\u0131caklar\u0131yd\u0131. Klima hen\u00fcz icat edilmemi\u015fken, varl\u0131kl\u0131 kesimin yard\u0131m\u0131na punkahlar yeti\u015fiyordu. Tavana as\u0131lan ve genellikle geni\u015f bir kuma\u015f panelden olu\u015fan bu b\u00fcy\u00fck el vantilat\u00f6rleri, bir ip yard\u0131m\u0131yla ileri geri hareket ettirilerek havan\u0131n dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Punkahlar\u0131n en dikkat \u00e7ekici taraf\u0131 ise sistemin \u00e7o\u011fu zaman elle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Evlerde, otellerde ve s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemi yap\u0131lar\u0131nda g\u00f6rev yapan yerel hizmetliler, uzun saatler boyunca ipi \u00e7ekerek punkah\u0131 hareket ettiriyordu. B\u00f6ylece odada s\u00fcrekli hafif bir esinti olu\u015fuyor ve \u00f6zellikle geceleri uyumak biraz daha kolay hale geliyordu. Punkahlar yaln\u0131zca \u0130ngilizlere \u00f6zg\u00fc bir icat de\u011fildi; Hindistan\u2019da s\u0131cak iklimle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in daha \u00f6nce de kullan\u0131lan bu sistem, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde \u0130ngiliz y\u00f6netici ve elitlerin ya\u015fam\u0131nda da yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n
7. Ayran ve fermente i\u00e7ecekler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima olmadan serinlemenin yolu yaln\u0131zca evin i\u00e7ini so\u011futmaktan ge\u00e7miyordu. S\u0131cak iklimlerde insanlar v\u00fccutlar\u0131n\u0131 serinletmek i\u00e7in de \u00e7e\u015fitli i\u00e7eceklerden yararlan\u0131yordu. T\u00fcrkiye\u2019de ayran bunun en tan\u0131d\u0131k \u00f6rneklerinden biri. Benzer i\u00e7ecekler d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde de y\u00fczy\u0131llard\u0131r t\u00fcketiliyor. Hindistan\u2019da chaas ad\u0131 verilen, yo\u011furt ve suyla haz\u0131rlanan ayran benzeri i\u00e7ecek s\u0131cak havalarda ferahlamak i\u00e7in tercih ediliyor. \u0130ran ve \u00e7evresinde ise doogh, yo\u011furt, su ve \u00e7o\u011fu zaman nane gibi otlarla haz\u0131rlanan pop\u00fcler bir i\u00e7ecek. Bu i\u00e7eceklerin y\u00fcksek su i\u00e7eri\u011fi, s\u0131cak havalarda s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na katk\u0131da bulunurken fermente yap\u0131lar\u0131 da onlar\u0131 b\u00f6lgenin geleneksel mutfa\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline getiriyor.<\/p>\n
8. Bas\u0131n\u00e7 \u00fcfleyicileri\/buz odalar\u0131<\/h2>\n<\/figure>\n1880\u2019lerin sonlar\u0131nda m\u00fchendisler, klima hen\u00fcz ortada yokken kapal\u0131 mek\u00e2nlar\u0131 so\u011futman\u0131n farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131 deniyordu. Bunlardan biri, New York\u2019taki Wallack\u2019s Theatre i\u00e7in geli\u015ftirilen olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir sistemdi. 1890\u2019da tiyatroya kurulan d\u00fczenekte, elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck bir \u00fcfleyici dakikada yakla\u015f\u0131k 20 bin fit k\u00fcp havay\u0131 bodrumdaki bir tankta bulunan iki ton buzun \u00fczerinden ge\u00e7iriyordu. So\u011fuyan hava daha sonra kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla salonun zeminindeki hava menfezlerinden i\u00e7eri veriliyor, duvarlardaki fanlar da havan\u0131n salonda dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Yani sistem bug\u00fcnk\u00fc klimalar gibi havay\u0131 so\u011futup yeniden dola\u015ft\u0131rm\u0131yordu; d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan havay\u0131 buzun \u00fczerinden ge\u00e7irerek so\u011futuyor ve salona da\u011f\u0131t\u0131yordu. Hatta d\u00f6nemin m\u00fchendisleri havaya ho\u015f bir koku vermek i\u00e7in ana hava kanal\u0131n\u0131n giri\u015fine parf\u00fcmle \u0131slat\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcnger bile yerle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
9. Giyotin pencereler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde evleri serin tutman\u0131n en basit yollar\u0131ndan biri, pencerelerin hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131. \u00d6zellikle 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda yayg\u0131nla\u015fan giyotin pencereler, hem alt hem de \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilmesiyle dikkat \u00e7ekiyordu. Alt b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131daki daha serin hava i\u00e7eri girerken, odada y\u00fckselen s\u0131cak hava \u00fcst b\u00f6l\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabiliyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrikli cihaz kullanmadan do\u011fal bir hava dola\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturuluyordu. Bug\u00fcn eski evlerde h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu pencere tasar\u0131m\u0131, asl\u0131nda s\u0131cak iklimlerde serinli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in olduk\u00e7a pratik bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n
\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/p>\n
El Nino Hava Olay\u0131 Ba\u015flad\u0131: 2024, Tarihin En S\u0131cak Y\u0131l\u0131 Olabilir!<\/a><\/p>\nAman Dikkat! Kavurucu S\u0131caklardan Korunmak \u0130\u00e7in Yapabilece\u011finiz 8 \u015eey<\/a><\/p>\nS\u0131caktan Bunalanlar Buraya! Odan\u0131z\u0131 H\u0131zl\u0131 Bir \u015eekilde Serinletmenin P\u00fcf Noktalar\u0131<\/a><\/p>\n
<\/figure>\nKlima hen\u00fcz hayat\u0131m\u0131za girmemi\u015fken binalar\u0131n pencerelerinde tentelere s\u0131k\u00e7a rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. K\u00f6kenleri Antik \u00c7a\u011f\u2019a kadar uzanan kanvas tenteler, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve do\u011frudan \u0131s\u0131y\u0131 pencerelerden uzak tutarak i\u00e7 mek\u00e2nlar\u0131n daha serin kalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyordu.<\/p>\n
\u00d6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda farkl\u0131 renk ve desenlerde kanvaslar\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla tenteler yaln\u0131zca i\u015flevsel bir g\u00f6lgelik olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Evlerin, d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n ve di\u011fer yap\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc tamamlayan dekoratif bir unsur haline de geldi. Asl\u0131nda bug\u00fcn balkonlarda ve pencerelerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz tentelerin temel amac\u0131 h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131: g\u00fcne\u015f i\u00e7eri girmeden \u00f6nce onu d\u0131\u015far\u0131da tutmak.<\/p>\n
5. DogTrot evleri<\/h2>\n<\/figure>\n19. y\u00fczy\u0131lda \u00f6zellikle ABD\u2019nin s\u0131cak g\u00fcney b\u00f6lgelerinde yayg\u0131nla\u015fan dogtrot evleri, mimariyi kullanarak serin kalman\u0131n yollar\u0131ndan birini sunuyordu. Genellikle iki ayr\u0131 ya\u015fam alan\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftiren bu evlerin ortas\u0131nda, evin \u00f6n\u00fcnden arkas\u0131na uzanan geni\u015f ve a\u00e7\u0131k bir ge\u00e7it bulunuyordu. Bu ge\u00e7it, g\u00f6lgeli bir ortak alan olu\u015ftururken evin i\u00e7indeki hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 art\u0131rarak s\u0131cak havalarda daha serin bir ortam sa\u011fl\u0131yordu. Ayn\u0131 zamanda mutfak ve yatak odas\u0131 gibi farkl\u0131 kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131yordu. \u00d6zellikle mutfa\u011f\u0131n ana ya\u015fam alanlar\u0131ndan ayr\u0131 tutulmas\u0131, yemek pi\u015firirken olu\u015fan s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n evin di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerine yay\u0131lmas\u0131n\u0131 da azalt\u0131yordu.<\/p>\n
Dogtrot evlerinin baz\u0131 \u00f6rneklerinde kerpi\u00e7 gibi \u0131s\u0131y\u0131 yava\u015f ileten malzemeler ve geni\u015f verandalar da kullan\u0131l\u0131yordu. B\u00f6ylece klima olmadan, do\u011frudan mimarinin sundu\u011fu do\u011fal havaland\u0131rmadan yararlan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n
6. Punkahlar<\/h2>\n<\/figure>\n\u0130ngilizlerin s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde Hindistan\u2019da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck zorluklardan biri, b\u00f6lgenin bunalt\u0131c\u0131 s\u0131caklar\u0131yd\u0131. Klima hen\u00fcz icat edilmemi\u015fken, varl\u0131kl\u0131 kesimin yard\u0131m\u0131na punkahlar yeti\u015fiyordu. Tavana as\u0131lan ve genellikle geni\u015f bir kuma\u015f panelden olu\u015fan bu b\u00fcy\u00fck el vantilat\u00f6rleri, bir ip yard\u0131m\u0131yla ileri geri hareket ettirilerek havan\u0131n dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Punkahlar\u0131n en dikkat \u00e7ekici taraf\u0131 ise sistemin \u00e7o\u011fu zaman elle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Evlerde, otellerde ve s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemi yap\u0131lar\u0131nda g\u00f6rev yapan yerel hizmetliler, uzun saatler boyunca ipi \u00e7ekerek punkah\u0131 hareket ettiriyordu. B\u00f6ylece odada s\u00fcrekli hafif bir esinti olu\u015fuyor ve \u00f6zellikle geceleri uyumak biraz daha kolay hale geliyordu. Punkahlar yaln\u0131zca \u0130ngilizlere \u00f6zg\u00fc bir icat de\u011fildi; Hindistan\u2019da s\u0131cak iklimle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in daha \u00f6nce de kullan\u0131lan bu sistem, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde \u0130ngiliz y\u00f6netici ve elitlerin ya\u015fam\u0131nda da yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n
7. Ayran ve fermente i\u00e7ecekler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima olmadan serinlemenin yolu yaln\u0131zca evin i\u00e7ini so\u011futmaktan ge\u00e7miyordu. S\u0131cak iklimlerde insanlar v\u00fccutlar\u0131n\u0131 serinletmek i\u00e7in de \u00e7e\u015fitli i\u00e7eceklerden yararlan\u0131yordu. T\u00fcrkiye\u2019de ayran bunun en tan\u0131d\u0131k \u00f6rneklerinden biri. Benzer i\u00e7ecekler d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde de y\u00fczy\u0131llard\u0131r t\u00fcketiliyor. Hindistan\u2019da chaas ad\u0131 verilen, yo\u011furt ve suyla haz\u0131rlanan ayran benzeri i\u00e7ecek s\u0131cak havalarda ferahlamak i\u00e7in tercih ediliyor. \u0130ran ve \u00e7evresinde ise doogh, yo\u011furt, su ve \u00e7o\u011fu zaman nane gibi otlarla haz\u0131rlanan pop\u00fcler bir i\u00e7ecek. Bu i\u00e7eceklerin y\u00fcksek su i\u00e7eri\u011fi, s\u0131cak havalarda s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na katk\u0131da bulunurken fermente yap\u0131lar\u0131 da onlar\u0131 b\u00f6lgenin geleneksel mutfa\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline getiriyor.<\/p>\n
8. Bas\u0131n\u00e7 \u00fcfleyicileri\/buz odalar\u0131<\/h2>\n<\/figure>\n1880\u2019lerin sonlar\u0131nda m\u00fchendisler, klima hen\u00fcz ortada yokken kapal\u0131 mek\u00e2nlar\u0131 so\u011futman\u0131n farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131 deniyordu. Bunlardan biri, New York\u2019taki Wallack\u2019s Theatre i\u00e7in geli\u015ftirilen olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir sistemdi. 1890\u2019da tiyatroya kurulan d\u00fczenekte, elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck bir \u00fcfleyici dakikada yakla\u015f\u0131k 20 bin fit k\u00fcp havay\u0131 bodrumdaki bir tankta bulunan iki ton buzun \u00fczerinden ge\u00e7iriyordu. So\u011fuyan hava daha sonra kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla salonun zeminindeki hava menfezlerinden i\u00e7eri veriliyor, duvarlardaki fanlar da havan\u0131n salonda dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Yani sistem bug\u00fcnk\u00fc klimalar gibi havay\u0131 so\u011futup yeniden dola\u015ft\u0131rm\u0131yordu; d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan havay\u0131 buzun \u00fczerinden ge\u00e7irerek so\u011futuyor ve salona da\u011f\u0131t\u0131yordu. Hatta d\u00f6nemin m\u00fchendisleri havaya ho\u015f bir koku vermek i\u00e7in ana hava kanal\u0131n\u0131n giri\u015fine parf\u00fcmle \u0131slat\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcnger bile yerle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
9. Giyotin pencereler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde evleri serin tutman\u0131n en basit yollar\u0131ndan biri, pencerelerin hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131. \u00d6zellikle 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda yayg\u0131nla\u015fan giyotin pencereler, hem alt hem de \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilmesiyle dikkat \u00e7ekiyordu. Alt b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131daki daha serin hava i\u00e7eri girerken, odada y\u00fckselen s\u0131cak hava \u00fcst b\u00f6l\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabiliyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrikli cihaz kullanmadan do\u011fal bir hava dola\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturuluyordu. Bug\u00fcn eski evlerde h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu pencere tasar\u0131m\u0131, asl\u0131nda s\u0131cak iklimlerde serinli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in olduk\u00e7a pratik bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n
\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/p>\n
El Nino Hava Olay\u0131 Ba\u015flad\u0131: 2024, Tarihin En S\u0131cak Y\u0131l\u0131 Olabilir!<\/a><\/p>\nAman Dikkat! Kavurucu S\u0131caklardan Korunmak \u0130\u00e7in Yapabilece\u011finiz 8 \u015eey<\/a><\/p>\nS\u0131caktan Bunalanlar Buraya! Odan\u0131z\u0131 H\u0131zl\u0131 Bir \u015eekilde Serinletmenin P\u00fcf Noktalar\u0131<\/a><\/p>\n
<\/figure>\n19. y\u00fczy\u0131lda \u00f6zellikle ABD\u2019nin s\u0131cak g\u00fcney b\u00f6lgelerinde yayg\u0131nla\u015fan dogtrot evleri, mimariyi kullanarak serin kalman\u0131n yollar\u0131ndan birini sunuyordu. Genellikle iki ayr\u0131 ya\u015fam alan\u0131n\u0131 ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftiren bu evlerin ortas\u0131nda, evin \u00f6n\u00fcnden arkas\u0131na uzanan geni\u015f ve a\u00e7\u0131k bir ge\u00e7it bulunuyordu. Bu ge\u00e7it, g\u00f6lgeli bir ortak alan olu\u015ftururken evin i\u00e7indeki hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 art\u0131rarak s\u0131cak havalarda daha serin bir ortam sa\u011fl\u0131yordu. Ayn\u0131 zamanda mutfak ve yatak odas\u0131 gibi farkl\u0131 kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131yordu. \u00d6zellikle mutfa\u011f\u0131n ana ya\u015fam alanlar\u0131ndan ayr\u0131 tutulmas\u0131, yemek pi\u015firirken olu\u015fan s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n evin di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerine yay\u0131lmas\u0131n\u0131 da azalt\u0131yordu.<\/p>\n
Dogtrot evlerinin baz\u0131 \u00f6rneklerinde kerpi\u00e7 gibi \u0131s\u0131y\u0131 yava\u015f ileten malzemeler ve geni\u015f verandalar da kullan\u0131l\u0131yordu. B\u00f6ylece klima olmadan, do\u011frudan mimarinin sundu\u011fu do\u011fal havaland\u0131rmadan yararlan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n
6. Punkahlar<\/h2>\n<\/figure>\n\u0130ngilizlerin s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde Hindistan\u2019da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck zorluklardan biri, b\u00f6lgenin bunalt\u0131c\u0131 s\u0131caklar\u0131yd\u0131. Klima hen\u00fcz icat edilmemi\u015fken, varl\u0131kl\u0131 kesimin yard\u0131m\u0131na punkahlar yeti\u015fiyordu. Tavana as\u0131lan ve genellikle geni\u015f bir kuma\u015f panelden olu\u015fan bu b\u00fcy\u00fck el vantilat\u00f6rleri, bir ip yard\u0131m\u0131yla ileri geri hareket ettirilerek havan\u0131n dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Punkahlar\u0131n en dikkat \u00e7ekici taraf\u0131 ise sistemin \u00e7o\u011fu zaman elle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Evlerde, otellerde ve s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemi yap\u0131lar\u0131nda g\u00f6rev yapan yerel hizmetliler, uzun saatler boyunca ipi \u00e7ekerek punkah\u0131 hareket ettiriyordu. B\u00f6ylece odada s\u00fcrekli hafif bir esinti olu\u015fuyor ve \u00f6zellikle geceleri uyumak biraz daha kolay hale geliyordu. Punkahlar yaln\u0131zca \u0130ngilizlere \u00f6zg\u00fc bir icat de\u011fildi; Hindistan\u2019da s\u0131cak iklimle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in daha \u00f6nce de kullan\u0131lan bu sistem, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde \u0130ngiliz y\u00f6netici ve elitlerin ya\u015fam\u0131nda da yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n
7. Ayran ve fermente i\u00e7ecekler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima olmadan serinlemenin yolu yaln\u0131zca evin i\u00e7ini so\u011futmaktan ge\u00e7miyordu. S\u0131cak iklimlerde insanlar v\u00fccutlar\u0131n\u0131 serinletmek i\u00e7in de \u00e7e\u015fitli i\u00e7eceklerden yararlan\u0131yordu. T\u00fcrkiye\u2019de ayran bunun en tan\u0131d\u0131k \u00f6rneklerinden biri. Benzer i\u00e7ecekler d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde de y\u00fczy\u0131llard\u0131r t\u00fcketiliyor. Hindistan\u2019da chaas ad\u0131 verilen, yo\u011furt ve suyla haz\u0131rlanan ayran benzeri i\u00e7ecek s\u0131cak havalarda ferahlamak i\u00e7in tercih ediliyor. \u0130ran ve \u00e7evresinde ise doogh, yo\u011furt, su ve \u00e7o\u011fu zaman nane gibi otlarla haz\u0131rlanan pop\u00fcler bir i\u00e7ecek. Bu i\u00e7eceklerin y\u00fcksek su i\u00e7eri\u011fi, s\u0131cak havalarda s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na katk\u0131da bulunurken fermente yap\u0131lar\u0131 da onlar\u0131 b\u00f6lgenin geleneksel mutfa\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline getiriyor.<\/p>\n
8. Bas\u0131n\u00e7 \u00fcfleyicileri\/buz odalar\u0131<\/h2>\n<\/figure>\n1880\u2019lerin sonlar\u0131nda m\u00fchendisler, klima hen\u00fcz ortada yokken kapal\u0131 mek\u00e2nlar\u0131 so\u011futman\u0131n farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131 deniyordu. Bunlardan biri, New York\u2019taki Wallack\u2019s Theatre i\u00e7in geli\u015ftirilen olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir sistemdi. 1890\u2019da tiyatroya kurulan d\u00fczenekte, elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck bir \u00fcfleyici dakikada yakla\u015f\u0131k 20 bin fit k\u00fcp havay\u0131 bodrumdaki bir tankta bulunan iki ton buzun \u00fczerinden ge\u00e7iriyordu. So\u011fuyan hava daha sonra kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla salonun zeminindeki hava menfezlerinden i\u00e7eri veriliyor, duvarlardaki fanlar da havan\u0131n salonda dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Yani sistem bug\u00fcnk\u00fc klimalar gibi havay\u0131 so\u011futup yeniden dola\u015ft\u0131rm\u0131yordu; d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan havay\u0131 buzun \u00fczerinden ge\u00e7irerek so\u011futuyor ve salona da\u011f\u0131t\u0131yordu. Hatta d\u00f6nemin m\u00fchendisleri havaya ho\u015f bir koku vermek i\u00e7in ana hava kanal\u0131n\u0131n giri\u015fine parf\u00fcmle \u0131slat\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcnger bile yerle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
9. Giyotin pencereler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde evleri serin tutman\u0131n en basit yollar\u0131ndan biri, pencerelerin hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131. \u00d6zellikle 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda yayg\u0131nla\u015fan giyotin pencereler, hem alt hem de \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilmesiyle dikkat \u00e7ekiyordu. Alt b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131daki daha serin hava i\u00e7eri girerken, odada y\u00fckselen s\u0131cak hava \u00fcst b\u00f6l\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabiliyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrikli cihaz kullanmadan do\u011fal bir hava dola\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturuluyordu. Bug\u00fcn eski evlerde h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu pencere tasar\u0131m\u0131, asl\u0131nda s\u0131cak iklimlerde serinli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in olduk\u00e7a pratik bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n
\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/p>\n
El Nino Hava Olay\u0131 Ba\u015flad\u0131: 2024, Tarihin En S\u0131cak Y\u0131l\u0131 Olabilir!<\/a><\/p>\nAman Dikkat! Kavurucu S\u0131caklardan Korunmak \u0130\u00e7in Yapabilece\u011finiz 8 \u015eey<\/a><\/p>\nS\u0131caktan Bunalanlar Buraya! Odan\u0131z\u0131 H\u0131zl\u0131 Bir \u015eekilde Serinletmenin P\u00fcf Noktalar\u0131<\/a><\/p>\n
<\/figure>\n\u0130ngilizlerin s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde Hindistan\u2019da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck zorluklardan biri, b\u00f6lgenin bunalt\u0131c\u0131 s\u0131caklar\u0131yd\u0131. Klima hen\u00fcz icat edilmemi\u015fken, varl\u0131kl\u0131 kesimin yard\u0131m\u0131na punkahlar yeti\u015fiyordu. Tavana as\u0131lan ve genellikle geni\u015f bir kuma\u015f panelden olu\u015fan bu b\u00fcy\u00fck el vantilat\u00f6rleri, bir ip yard\u0131m\u0131yla ileri geri hareket ettirilerek havan\u0131n dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Punkahlar\u0131n en dikkat \u00e7ekici taraf\u0131 ise sistemin \u00e7o\u011fu zaman elle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Evlerde, otellerde ve s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemi yap\u0131lar\u0131nda g\u00f6rev yapan yerel hizmetliler, uzun saatler boyunca ipi \u00e7ekerek punkah\u0131 hareket ettiriyordu. B\u00f6ylece odada s\u00fcrekli hafif bir esinti olu\u015fuyor ve \u00f6zellikle geceleri uyumak biraz daha kolay hale geliyordu. Punkahlar yaln\u0131zca \u0130ngilizlere \u00f6zg\u00fc bir icat de\u011fildi; Hindistan\u2019da s\u0131cak iklimle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in daha \u00f6nce de kullan\u0131lan bu sistem, s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6neminde \u0130ngiliz y\u00f6netici ve elitlerin ya\u015fam\u0131nda da yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n
7. Ayran ve fermente i\u00e7ecekler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima olmadan serinlemenin yolu yaln\u0131zca evin i\u00e7ini so\u011futmaktan ge\u00e7miyordu. S\u0131cak iklimlerde insanlar v\u00fccutlar\u0131n\u0131 serinletmek i\u00e7in de \u00e7e\u015fitli i\u00e7eceklerden yararlan\u0131yordu. T\u00fcrkiye\u2019de ayran bunun en tan\u0131d\u0131k \u00f6rneklerinden biri. Benzer i\u00e7ecekler d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde de y\u00fczy\u0131llard\u0131r t\u00fcketiliyor. Hindistan\u2019da chaas ad\u0131 verilen, yo\u011furt ve suyla haz\u0131rlanan ayran benzeri i\u00e7ecek s\u0131cak havalarda ferahlamak i\u00e7in tercih ediliyor. \u0130ran ve \u00e7evresinde ise doogh, yo\u011furt, su ve \u00e7o\u011fu zaman nane gibi otlarla haz\u0131rlanan pop\u00fcler bir i\u00e7ecek. Bu i\u00e7eceklerin y\u00fcksek su i\u00e7eri\u011fi, s\u0131cak havalarda s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na katk\u0131da bulunurken fermente yap\u0131lar\u0131 da onlar\u0131 b\u00f6lgenin geleneksel mutfa\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline getiriyor.<\/p>\n
8. Bas\u0131n\u00e7 \u00fcfleyicileri\/buz odalar\u0131<\/h2>\n<\/figure>\n1880\u2019lerin sonlar\u0131nda m\u00fchendisler, klima hen\u00fcz ortada yokken kapal\u0131 mek\u00e2nlar\u0131 so\u011futman\u0131n farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131 deniyordu. Bunlardan biri, New York\u2019taki Wallack\u2019s Theatre i\u00e7in geli\u015ftirilen olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir sistemdi. 1890\u2019da tiyatroya kurulan d\u00fczenekte, elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck bir \u00fcfleyici dakikada yakla\u015f\u0131k 20 bin fit k\u00fcp havay\u0131 bodrumdaki bir tankta bulunan iki ton buzun \u00fczerinden ge\u00e7iriyordu. So\u011fuyan hava daha sonra kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla salonun zeminindeki hava menfezlerinden i\u00e7eri veriliyor, duvarlardaki fanlar da havan\u0131n salonda dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Yani sistem bug\u00fcnk\u00fc klimalar gibi havay\u0131 so\u011futup yeniden dola\u015ft\u0131rm\u0131yordu; d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan havay\u0131 buzun \u00fczerinden ge\u00e7irerek so\u011futuyor ve salona da\u011f\u0131t\u0131yordu. Hatta d\u00f6nemin m\u00fchendisleri havaya ho\u015f bir koku vermek i\u00e7in ana hava kanal\u0131n\u0131n giri\u015fine parf\u00fcmle \u0131slat\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcnger bile yerle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
9. Giyotin pencereler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde evleri serin tutman\u0131n en basit yollar\u0131ndan biri, pencerelerin hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131. \u00d6zellikle 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda yayg\u0131nla\u015fan giyotin pencereler, hem alt hem de \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilmesiyle dikkat \u00e7ekiyordu. Alt b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131daki daha serin hava i\u00e7eri girerken, odada y\u00fckselen s\u0131cak hava \u00fcst b\u00f6l\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabiliyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrikli cihaz kullanmadan do\u011fal bir hava dola\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturuluyordu. Bug\u00fcn eski evlerde h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu pencere tasar\u0131m\u0131, asl\u0131nda s\u0131cak iklimlerde serinli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in olduk\u00e7a pratik bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n
\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/p>\n
El Nino Hava Olay\u0131 Ba\u015flad\u0131: 2024, Tarihin En S\u0131cak Y\u0131l\u0131 Olabilir!<\/a><\/p>\nAman Dikkat! Kavurucu S\u0131caklardan Korunmak \u0130\u00e7in Yapabilece\u011finiz 8 \u015eey<\/a><\/p>\nS\u0131caktan Bunalanlar Buraya! Odan\u0131z\u0131 H\u0131zl\u0131 Bir \u015eekilde Serinletmenin P\u00fcf Noktalar\u0131<\/a><\/p>\n
<\/figure>\nKlima olmadan serinlemenin yolu yaln\u0131zca evin i\u00e7ini so\u011futmaktan ge\u00e7miyordu. S\u0131cak iklimlerde insanlar v\u00fccutlar\u0131n\u0131 serinletmek i\u00e7in de \u00e7e\u015fitli i\u00e7eceklerden yararlan\u0131yordu. T\u00fcrkiye\u2019de ayran bunun en tan\u0131d\u0131k \u00f6rneklerinden biri. Benzer i\u00e7ecekler d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde de y\u00fczy\u0131llard\u0131r t\u00fcketiliyor. Hindistan\u2019da chaas ad\u0131 verilen, yo\u011furt ve suyla haz\u0131rlanan ayran benzeri i\u00e7ecek s\u0131cak havalarda ferahlamak i\u00e7in tercih ediliyor. \u0130ran ve \u00e7evresinde ise doogh, yo\u011furt, su ve \u00e7o\u011fu zaman nane gibi otlarla haz\u0131rlanan pop\u00fcler bir i\u00e7ecek. Bu i\u00e7eceklerin y\u00fcksek su i\u00e7eri\u011fi, s\u0131cak havalarda s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131na katk\u0131da bulunurken fermente yap\u0131lar\u0131 da onlar\u0131 b\u00f6lgenin geleneksel mutfa\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline getiriyor.<\/p>\n
8. Bas\u0131n\u00e7 \u00fcfleyicileri\/buz odalar\u0131<\/h2>\n<\/figure>\n1880\u2019lerin sonlar\u0131nda m\u00fchendisler, klima hen\u00fcz ortada yokken kapal\u0131 mek\u00e2nlar\u0131 so\u011futman\u0131n farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131 deniyordu. Bunlardan biri, New York\u2019taki Wallack\u2019s Theatre i\u00e7in geli\u015ftirilen olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir sistemdi. 1890\u2019da tiyatroya kurulan d\u00fczenekte, elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck bir \u00fcfleyici dakikada yakla\u015f\u0131k 20 bin fit k\u00fcp havay\u0131 bodrumdaki bir tankta bulunan iki ton buzun \u00fczerinden ge\u00e7iriyordu. So\u011fuyan hava daha sonra kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla salonun zeminindeki hava menfezlerinden i\u00e7eri veriliyor, duvarlardaki fanlar da havan\u0131n salonda dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Yani sistem bug\u00fcnk\u00fc klimalar gibi havay\u0131 so\u011futup yeniden dola\u015ft\u0131rm\u0131yordu; d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan havay\u0131 buzun \u00fczerinden ge\u00e7irerek so\u011futuyor ve salona da\u011f\u0131t\u0131yordu. Hatta d\u00f6nemin m\u00fchendisleri havaya ho\u015f bir koku vermek i\u00e7in ana hava kanal\u0131n\u0131n giri\u015fine parf\u00fcmle \u0131slat\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcnger bile yerle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
9. Giyotin pencereler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde evleri serin tutman\u0131n en basit yollar\u0131ndan biri, pencerelerin hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131. \u00d6zellikle 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda yayg\u0131nla\u015fan giyotin pencereler, hem alt hem de \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilmesiyle dikkat \u00e7ekiyordu. Alt b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131daki daha serin hava i\u00e7eri girerken, odada y\u00fckselen s\u0131cak hava \u00fcst b\u00f6l\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabiliyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrikli cihaz kullanmadan do\u011fal bir hava dola\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturuluyordu. Bug\u00fcn eski evlerde h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu pencere tasar\u0131m\u0131, asl\u0131nda s\u0131cak iklimlerde serinli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in olduk\u00e7a pratik bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n
\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/p>\n
El Nino Hava Olay\u0131 Ba\u015flad\u0131: 2024, Tarihin En S\u0131cak Y\u0131l\u0131 Olabilir!<\/a><\/p>\nAman Dikkat! Kavurucu S\u0131caklardan Korunmak \u0130\u00e7in Yapabilece\u011finiz 8 \u015eey<\/a><\/p>\nS\u0131caktan Bunalanlar Buraya! Odan\u0131z\u0131 H\u0131zl\u0131 Bir \u015eekilde Serinletmenin P\u00fcf Noktalar\u0131<\/a><\/p>\n
<\/figure>\n1880\u2019lerin sonlar\u0131nda m\u00fchendisler, klima hen\u00fcz ortada yokken kapal\u0131 mek\u00e2nlar\u0131 so\u011futman\u0131n farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131 deniyordu. Bunlardan biri, New York\u2019taki Wallack\u2019s Theatre i\u00e7in geli\u015ftirilen olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bir sistemdi. 1890\u2019da tiyatroya kurulan d\u00fczenekte, elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fcy\u00fck bir \u00fcfleyici dakikada yakla\u015f\u0131k 20 bin fit k\u00fcp havay\u0131 bodrumdaki bir tankta bulunan iki ton buzun \u00fczerinden ge\u00e7iriyordu. So\u011fuyan hava daha sonra kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla salonun zeminindeki hava menfezlerinden i\u00e7eri veriliyor, duvarlardaki fanlar da havan\u0131n salonda dola\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Yani sistem bug\u00fcnk\u00fc klimalar gibi havay\u0131 so\u011futup yeniden dola\u015ft\u0131rm\u0131yordu; d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan havay\u0131 buzun \u00fczerinden ge\u00e7irerek so\u011futuyor ve salona da\u011f\u0131t\u0131yordu. Hatta d\u00f6nemin m\u00fchendisleri havaya ho\u015f bir koku vermek i\u00e7in ana hava kanal\u0131n\u0131n giri\u015fine parf\u00fcmle \u0131slat\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcnger bile yerle\u015ftirmi\u015fti.<\/p>\n
9. Giyotin pencereler<\/h2>\n<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde evleri serin tutman\u0131n en basit yollar\u0131ndan biri, pencerelerin hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131. \u00d6zellikle 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda yayg\u0131nla\u015fan giyotin pencereler, hem alt hem de \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilmesiyle dikkat \u00e7ekiyordu. Alt b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131daki daha serin hava i\u00e7eri girerken, odada y\u00fckselen s\u0131cak hava \u00fcst b\u00f6l\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabiliyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrikli cihaz kullanmadan do\u011fal bir hava dola\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturuluyordu. Bug\u00fcn eski evlerde h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu pencere tasar\u0131m\u0131, asl\u0131nda s\u0131cak iklimlerde serinli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in olduk\u00e7a pratik bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n
\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/p>\n
El Nino Hava Olay\u0131 Ba\u015flad\u0131: 2024, Tarihin En S\u0131cak Y\u0131l\u0131 Olabilir!<\/a><\/p>\nAman Dikkat! Kavurucu S\u0131caklardan Korunmak \u0130\u00e7in Yapabilece\u011finiz 8 \u015eey<\/a><\/p>\nS\u0131caktan Bunalanlar Buraya! Odan\u0131z\u0131 H\u0131zl\u0131 Bir \u015eekilde Serinletmenin P\u00fcf Noktalar\u0131<\/a><\/p>\n
<\/figure>\nKlima \u00f6ncesi d\u00f6nemde evleri serin tutman\u0131n en basit yollar\u0131ndan biri, pencerelerin hava ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru \u015fekilde kullanmakt\u0131. \u00d6zellikle 18. ve 19. y\u00fczy\u0131lda yayg\u0131nla\u015fan giyotin pencereler, hem alt hem de \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131labilmesiyle dikkat \u00e7ekiyordu. Alt b\u00f6l\u00fcm a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131daki daha serin hava i\u00e7eri girerken, odada y\u00fckselen s\u0131cak hava \u00fcst b\u00f6l\u00fcmden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabiliyordu. B\u00f6ylece herhangi bir elektrikli cihaz kullanmadan do\u011fal bir hava dola\u015f\u0131m\u0131 olu\u015fturuluyordu. Bug\u00fcn eski evlerde h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bu pencere tasar\u0131m\u0131, asl\u0131nda s\u0131cak iklimlerde serinli\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in olduk\u00e7a pratik bir mimari \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fc.<\/p>\n
\u0130lginizi \u00e7ekebilir:<\/p>\n
El Nino Hava Olay\u0131 Ba\u015flad\u0131: 2024, Tarihin En S\u0131cak Y\u0131l\u0131 Olabilir!<\/a><\/p>\n Aman Dikkat! Kavurucu S\u0131caklardan Korunmak \u0130\u00e7in Yapabilece\u011finiz 8 \u015eey<\/a><\/p>\n S\u0131caktan Bunalanlar Buraya! Odan\u0131z\u0131 H\u0131zl\u0131 Bir \u015eekilde Serinletmenin P\u00fcf Noktalar\u0131<\/a><\/p>\n